Posts tonen met het label Psychologie. Alle posts tonen
Posts tonen met het label Psychologie. Alle posts tonen

zaterdag 28 augustus 2010

De invloed van internet

zondag 31 januari 2010

Plasticiteit van de hersenen

Onze hersenen hebben een enorm vermogen tot verandering en aanpassing.
Vormen van plasticiteit:

  • Ervaringsonafhankelijke plasticiteit
    De hersenen worden voor een groot deel gevormd door spontane, intern gegenereerde, processen die optreden zonder invloed van buitenaf.
    Deze ontwikkeling gaat als het ware vanzelf volgens een genetisch programma, zonder dat daar extra prikkels vanuit de buitenwereld voor nodig zijn.
    Zo ontwikkelen de verschillende delen van de hersenen zich in een bepaalde volgorde en volgens een vaste structuur.
  • Ervaringsverwachte plasticiteit
    De hersenen ontwikkelen zich ook door een combinatie van genen en informatie uit de buitenwereld op een normale, bij de ontwikkeling horende manier. Deze ontwikkeling kan zich uitsluitend voltrekken als er een bepaalde stimulatie van buitenaf aan het genetisch programma wordt toegevoegd.
    Voor de meeste functies is die stimulatie alleen optimaal als ze gebeurt tijdens die specifieke tijdsperiode in het leven, waarin het betreffende hersengebied zich vormt. Die periodes noemt men kritieke of gevoelige periodes. Zo zijn de eerste 6 levensjaren bij mensen een gevoelige periode voor de verwerving van taal. Na deze periode verloopt het aanleren van taal veel minder vlot en spontaan.
    Andersom heeft het geen zin om van een kind iets te verwachten waarvoor het nog geen hersengebieden heeft gevormd. Zo komen plannen en rekening houden met de gevolgen van eigen handelen pas later in de puberteit tot ontwikkeling omdat de prefrontale cortex zich nog volop organiseert.

Door de ervaringsonafhankelijke en ervaringsverwachte plasticiteit zien onze hersenen er grofweg allemaal dezelfde uit en functioneren ze ook min of meer op dezelfde manier. Hun basisstructuur en –werking is gelijk.

  • Ervaringsafhankelijke plasticiteit
    Uw en mijn hersenen verschillen ook van elkaar. Die verschillen hebben in de eerste plaats te maken met onze verschillende aanleg. Ze zijn minstens evenzeer te wijten aan de verschillende ervaringen waaraan iemand wordt blootgesteld. Het leven dat je leidt en de dingen die op je pad komen leveren verschillende soorten informatie voor de hersenen. Zo zien de hersenen van mensen die viool spelen er anders uit dan die van informatici en die weer anders dan die van sporters. Mensen die hun leven in het oerwoud doorbrengen hebben meer moeite met het onderscheiden van rechthoekige voorwerpen dan mensen die leven in een verstedelijkte omgeving.
    Ervaringsafhankelijke plasticiteit biedt ons de mogelijkheid onze hersenen te vormen en te trainen door het opzoeken van dit soort informatie die onze hersenen in de gewenste richting vormt.


Als een bepaald gebied in de hersenen beschadigd geraakt en zijn oorspronkelijke functie niet meer kan vervullen, dan kan een ander gebied in de hersenen deze functie overnemen. Dat gaat echter meestal ten koste van de functie die het gebied eerder vervulde.
Twee soorten:
  • Contralaterale plasticiteit
    Een hersenfunctie die eerst door een gebied in de ene kant van de hersenen verzorgd werd wordt overgenomen door een gebied in de andere kant van de hersenen.
    Bijvoorbeeld: kinderen bij wie het gebied voor taal in de linker hersenhelft wordt weggenomen kunnen toch nog overweg met taal dank zij de overname van deze functie door motorische gebieden in de rechterhersenhelft.
  • Crossmodale plasticiteit
    Een hersengebied dat eerst bepaalde informatie verwerkte verwerkt nu andere informatie. Zo blijkt de visuele cortex bij blinden tastinformatie te verwerken in plaats van visuele informatie, of de auditieve cortex handmotoriek in plaats van auditieve informatie bij doofgeboren mensen.


Naar: SITSKOORN, M., De maakbaarheid van het brein, p. 65-73.

zaterdag 7 november 2009

De eerste indruk

maandag 18 mei 2009

Misverstanden over het bewustzijn

"Let’s say you pick up a rock and you throw it. And in midflight you give that rock consciousness and a rational mind. That little rock will think it has a free will and will give you a highly rational account of why it has decided to take the route it is taking."
Tom Wolfe in I am Charlotte Simmons, p. 283.

Het is niet eigenaardig dat we spontaan denken dat het bewustzijn belangrijker is dan het onbewuste. We kunnen ons immers alleen bewust zijn van ons bewustzijn, het onbewuste blijft per definitie buiten het bereik van onze gedachten en gevoelens.
Recent onderzoek heeft echter overvloedig aangetoond dat het bewustzijn helemaal niet zo belangrijk is als we denken en zeker niet belangrijker dan het onbewuste. Misverstanden over ons bewustzijn:

1. Het bewustzijn maakt ons intelligent en rationeel.
We gaan er van uit dat verstandige beslissingen zorgvuldig afgewogen en doordacht genomen (dienen te) worden. Toch wijst recent onderzoek uit dat nadenken inderdaad soms leidt tot betere beslissingen, het echter soms niet uitmaakt en soms net leidt tot veel slechtere beslissingen.


2. Het bewustzijn is typisch menselijk
Vertel dat aan een honden- of kattenliefhebber! Bepaalde diersoorten, zoals apen en dolfijnen, hebben zelfs zelfbewustzijn want herkennen zichzelf in de spiegel.
Men zou beter zeggen dat zowel ons bewustzijn als ons onbewuste uniek menselijk zijn. Mensen leren immers onbewust verschillende zaken, zoals taal, die dieren niet (kunnen) leren. Omgekeerd kan je dus ook stellen dat het dierlijke bewustzijn en onbewuste ook uniek zijn voor de betreffende diersoort.


3. Het bewustzijn is de baas in ons brein
We zijn geneigd te denken dat het bewustzijn de belangrijkste beslissingen neemt en het gedrag voortdurend stuurt. Het bewustzijn zou de kern zijn van ons psychologisch systeem. Dit is echter een illusie, niets is minder waar.
Er is geen baas in ons brein, er is niemand die aan de touwtjes trekt. Ons bewustzijn speelt slechts een rol bij een klein deel van wat wij doen. En zelfs dan holt het waarschijnlijk alleen achter de feiten aan.

Uit psychologisch en hersenonderzoek blijkt dat de beslissing tot gedrag al genomen is vooraleer wij bewust die beslissing nemen. De bewuste beslissing is dus alleen een rationalisatie van wat onbewust al beslist werd.
Het bewustzijn bemoeit zich niet of nauwelijks met de beslissingen zelf, het wordt alleen maar op de hoogte gehouden van de beslissingen nadat ze genomen zijn. Mensen nemen een beslissing of hebben een mening op basis van onbewuste redenen, en het bewustzijn creëert achteraf de illusie dat er allerlei andere redenen waren.

Het is maar goed dat het bewustzijn niet de baas is, want het zou wel een heel incompetente zijn. Het bewustzijn werkt immers serieel, het kan slechts één taak uitvoeren op hetzelfde moment. Het onbewuste daarentegen kan vele taken tegelijk uitvoeren, het werkt parallel. De verwerkingscapaciteit van het onbewuste is liefst 200.000 keer zo groot als die van het bewuste.

Het is veel realistischer om ons brein te beschouwen als een groep van min of meer afzonderlijke modules die ieder hun eigen taak hebben – een ‘society of mind’ (Minsky).


4. Het bewustzijn houdt zich bezig met belangrijke zaken, het onbewuste met onbelangrijke.
We zijn ons inderdaad bewust van belangrijke zaken, maar het onbewuste is met dezelfde belangrijke dingen bezig.
Het onbewuste regelt dingen die in feite het allerbelangrijkst zijn, namelijk de processen die noodzakelijk zijn om te overleven: ademhaling, hartslag, metabolisme, …
En het bewuste zit ook vaak maar wat te lummelen, bv. bij het dagdromen.

Naar A. Dijksterhuis, Het slimme onbewuste, p. 9-42.

Onderzoek over bewustzijn en onbewuste

zondag 17 mei 2009

Het nijvere onbewuste

“Onze geest is zo mooi uitgerust dat ze onze belangrijkste gedachten aanreikt zonder dat we weten hoe deze tot stand zijn gekomen. Alleen de resultaten worden bewust. Ons onbewuste is als een onbekend iemand die voor ons creëert en produceert, en ons uiteindelijk het rijpe fruit zo in de schoot werpt.”

Wilhelm Wundt (1832-1920), een van de grondleggers van de experimentele psychologie

~~~~~~

En A. Dijksterhuis in Het slimme onbewuste, p. 42:
"Het onbewuste doet ongeveer alles wat psychologisch van belang is, en ons bewustzijn wordt alleen geconfronteerd met het eindproduct van die onbewuste processen."

vrijdag 15 mei 2009

De illusie van de vrije wil

Mensen ervaren een bewuste wil als ze hun eigen gedachten interpreteren als de oorzaak van hun handelingen.

D. Wegner (The illusion of Conscious Will 2002)

dinsdag 3 februari 2009

Reactance

Mensen verlangen des te sterker naar een uitkomst naarmate ze denken dat iets die gewenste uitkomst in de weg staat

Design by The Blogger Templates

Design by The Blogger Templates